Ανασύνθεση συνθέτω ξανά συνθέτω με τρόπο που διαφοροποιείται από τον συνηθισμένο, συνθέτω με μια ή πολλές συμβάσεις με αναφορές σε κινήματα της ιστορίας και την σημειολογία της Τέχνης.

Η ανασύνθεση είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την σύνθεση ακόμα και ετυμολογικά. Τι σημαίνουν αυτοί οι όροι στην ζωγραφική και ειδικά στις εξετάσεις ΑΣΚΤ;

   Σύνθεση στην ζωγραφική ορίζουμε την οργάνωση της ζωγραφικής επιφάνειας  με σχήματα (φόρμες), τόνους, χρώματα και υφές, σε σχέση με την γεωμετρία τον τόνο-χρώμα και την υφή της  ίδιας της ζωγραφικής επιφάνειας που υποδέχεται αυτή την πράξη. Αν δεν θέλουμε μέσα από αυτή την διαδικασία να περάσουμε συνειδητά κάποιο μήνυμα τότε η πρόθεση μας είναι φορμαλιστική δηλαδή η ίδια η σύνθεση είναι ο στόχος. Αν από την άλλη η παραπάνω διαδικασία υπόκειται συνειδητά σε ένα προσωπικό αίτημα φιλοσοφικό, υπαρξιακό, πολιτικό τότε η σύνθεση, με ζωγραφικούς πάντα όρους, υποτάσσεται στο μήνυμα- την πληροφορία-συναίσθημα και θα μπορούσε να οριστεί ως εξπρεσιονισμός, στρουκτουραλισμός. Το αποτέλεσμα και στις δύο περιπτώσεις μπορεί να είναι απεικονιστικό ή ανεικονικό, δηλαδή μπορεί να απεικονίζει κάτι άμεσα αναγνωρίσιμο από τον φυσικό κόσμο ή την φαντασία μας ή να μην σχηματίζει άμεσα αναγνωρίσιμα σήματα και οι φόρμες να αλληλεπιδρούν αυτόνομα χωρίς αναφορές στον φυσικό κόσμο. Στην περίπτωση που στόχος είναι να απεικονίζεται κάτι ξεκάθαρα δεν σημαίνει ότι απαραίτητα είναι ρεαλιστικό. Π.χ. μπορεί να απεικονίζεται ένα ποτήρι όπως το βλέπουμε από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία (προοπτική, βάθος πεδίου) με τις σωστές φόρμες, χρώματα, τόνους και υφές, όπως και να απεικονίζεται ένα ποτήρι όπως το έχει κάποιος στο μυαλό του, εφόσον και τα δύο έργα πληρούν τους κανόνες της ζωγραφικής τέχνης και τα δύο είναι αναπαραστατικά έργα. Όμως το πρώτο είναι ρεαλιστικό, αυτό που πρώτα από όλα γίνεται εκ του φυσικού. Ρεαλιστικό λοιπόν ορίζεται με απλά λόγια ένα έργο που αναπαριστά κάτι που ο ζωγράφος βλέπει μπροστά του και το απεικονίζει με ζωγραφικούς όρους όπως είναι από την συγκεκριμένη γωνία θέασης. Το σημείο που πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση είναι στο τι βλέπει το ανθρώπινο μάτι με την δυνατόν λιγότερη επίδραση των συμβόλων που έχουμε στο μυαλό μας ως μνήμες (έγγραμα), το συναίσθημα και τις σκέψεις που πιθανόν έχουμε την στιγμή της εκτέλεσης, όπως και τις διαστρεβλώσεις  της προοπτικής και του βάθους πεδίου (εστίαση σε ένα ή περισσότερα σημεία του θέματος προς απεικόνιση), με στόχο την  δυνατόν αντικειμενικότερη απόδοση της πραγματικότητας. Όμως πρόκειται για πολλές συμβάσεις που θα λέγαμε με ασφάλεια πως κανείς δεν μπορεί να ισορροπήσει απόλυτα στις συνθήκες ορθής απεικόνισης με ζωγραφικούς όρους αλλά και ταυτόχρονα να απέχει όσο απαιτείται από την δεδομένη εγκεφαλική και συναισθηματική λειτουργία…εάν επιπρόσθετα βάλουμε στην εξίσωση τον παράγοντα χρόνο, τις φυσικές αλλαγές (φως) όπως και τις συναισθηματικές και σωματικές διακυμάνσεις τότε ενισχύεται η ματαιότητα του εγχειρήματος.

  Εφόσον λοιπόν δεν μπορούμε να είμαστε απόλυτα αντικειμενικοί στην ζωγραφική απόδοση της πραγματικότητας, πόσο μάλλον υποψήφιοι φοιτητές και φοιτήτριες στις ανωτάτες σχολές καλών τεχνών που σαφέστατα υστερούν στην πειθαρχία τις γνώσεις και  την εμπειρία που απαιτείται για ένα τέτοιο εγχείρημα, τότε ο τρόπος που συνθέτουν είναι ποτισμένος με τα βιώματα τα συναισθήματα και τον χαρακτήρα τους. Αρα ακόμα και  όταν προσπαθούν να συνθέσουν ρεαλιστικά είναι άκρως υποκειμενική η ματιά τους και επομένως ανασυνθέτουν. Δημιουργούν δηλαδή ένα εικαστικό έργο το οποίο τροποποιείται από διάφορους παραμέτρους. Για την προετοιμασία λοιπόν στην άσκηση της ανασύνθεσης οι μαθητευόμενοι θα πρέπει να κατανοήσουν τις συμβάσεις με τις οποίες έτσι και αλλιώς τροποποιούν το οπτικό ερέθισμα, κάποιες από αυτές τις συμβάσεις πρέπει να τις αλλάξουν ώστε να είναι σωστά τα έργα τους για τις υπόλοιπες δοκιμασίες, κάποιες όμως πρέπει να αξιοποιηθούν για την άσκηση της ανασύνθεσης. Να προσπαθήσουν με την βοήθεια των καθηγητών τους να εντοπίσουν και να ενισχύσουν αυτά τα στοιχεία με βορά την ιστορία και την σημειολογία της τέχνης ώστε να υπάρχει δομημένη σκέψη και εκτέλεση πίσω από το έργο τους. Θα πρέπει να πάψουν να μεταμφιέζουν την ημιμάθεια τους σε πειραματισμό και παρθενογένεση. Υπάρχει άπλετος χρόνος μόλις εισαχθούν στο Πανεπιστήμιο για τέτοιες επιδιώξεις εφόσον επιμένουν και είναι γνήσιες. Μόνο ετσι θα πάψει να υπάρχει ο δυισμός δυστυχώς στην Ελλάδα της καλλιτεχνικής και καλοτεχνίτικης προσέγγισης. Η καλλιτεχνική πράξη πρέπει να εδραιωθεί ανεξάρτητα από οποιοδήποτε ίδρυμα, ώστε να υπάρχει συνεχής και σταθερή εξέλιξη.

Ε.Παπαποστόλου

Ζωγράφος

08-11-2019